NA JAKICH FALACH NADAJE NASZ MÓZG?

Na jakich falach nadaje nasz mózg?

Nie ulega wątpliwości, że mózg jest najważniejszym organem, na którym spoczywa odpowiedzialność za wszystkie nasze zachowania, myśli czy odczuwane emocje. Jednak czy zastanawiałaś się kiedyś w jaki sposób się to dzieje? Co za tym stoi? Cała tajemnica tkwi w tzw. falach mózgowych. Czym one są i jaki wpływ mają na rozwój Twojego dziecka? Postaram się odpowiedzieć dziś na to pytanie 🙂

Czym są fale mózgowe?

Najprościej rzecz ujmując fale mózgowe to rodzaj fal wytwarzanych przez zsynchronizowane impulsy elektryczne komunikujących się ze sobą neuronów. W mózgu znajduje się niesamowicie wiele komórek nerwowych (zwanych neuronami), które 24/h na dobę komunikują się między sobą i przesyłają różne informacje po to, abyś mogła funkcjonować tak, jak funkcjonujesz (abyś mogła jeść, spać, myśleć, chodzić itd). Ta komunikacja między neuronami leży u podstaw wszystkich Twoich myśli, emocji i zachowań. Twojego dziecka również.

Fale mózgowe można wykryć za pomocą czujników umieszczonych na skórze głowy (tzw. EEG). Ich prędkość mierzy się w hercach (Hz) i dzieli się na pasma wyznaczające fale powolne, umiarkowane i szybkie.

Aby bardziej obrazowo przedstawić Ci ich funkcjonowanie powołam się na muzyczne porównanie 🙂 Fale mózgowe bowiem można porównać do nut czy instrumentów wydobywających z siebie konkretne dźwięki – fale o niskiej częstotliwości są głębokie i pełne, jak dźwięki perkusji; natomiast te o wyższej częstotliwości – są jak subtelny i wysoki dźwięk fletu. W mózgu wszystkie te częstotliwości łączą się ze sobą w bardzo harmonijny sposób – to tak jakby połączyć te wszystkie instrumenty w jedną orkiestrę i wykonać piękną symfonię 🙂

Rodzaje fal mózgowych

Wyróżniamy 4 główne rodzaje fal mózgowych, choć w niektórych opracowaniach naukowych można znaleźć ich również 6 czy 7. Ja przedstawię Ci 5, moim zdaniem, najważniejszych. Częstotliwości występowania tych fal różnią się nieznacznie w różnych źródłach.

FALE GAMMA

Są to najszybsze fale mózgowe, które odnoszą się do równoczesnego przetwarzania informacji z różnych obszarów mózgu. Często nie są wydzielane jako osobne fale, a włączane do fal Beta.

FALE BETA

Są to fale ważne w naszym codziennym funkcjonowaniu – odpowiadają bowiem za czujność, uważność, zaangażowanie w rozwiązywanie problemów, podejmowanie decyzji czy ocenianie. Dorośli większość dnia spędzają właśnie pod wpływem tych fal mózgowych 🙂

U dzieci aktywność mózgu wzrasta do fal Beta w okresie mniej więcej od 8. do 12. roku życia. Jest to czas świadomego i analitycznego myślenia.

FALE ALPHA

Są to fale pomagające w ogólne koordynacji umysłu, spokoju, czujności, uczeniu się, integracji umysłu i ciała. Ten stan osiągamy odpoczywając i relaksując się. 

Fale Alpha zaczynają dominować u dzieci w okresie około 5-8 lat, gdy zaczyna formułować się mózg analityczny. Nasze dziecko zaczyna wtedy powoli interpretować i wyciągać wnioski ze swojego najbliższego otoczenia.

Teraz czas na dwa najważniejsze dla nas rodzaje fal mózgowych, które dominują u dzieci do około 5. roku życia.

FALE THETA

Są to fale, które występują najczęściej podczas głębokiej medytacji i snu w fazie REM (gdy śnimy). Wszystkie zmysły skupiają się wtedy na sygnałach pochodzących z wewnątrz ciała. To w tym stanie doświadczamy żywych wizualizacji, wielkiej inspiracji czy głębokiej kreatywności. Dlatego też osobami “nadającymi” najczęściej na tych falach są artyści – muzycy, malarze, rzeźbiarze, poeci.

Tego stanu również bardzo często doświadczają dzieci poniżej poniżej 3. roku życia. Dzieci w tym wieku mają bowiem zdolność do tego, aby czuć się zrelaksowanym przez cały czas (z wyjątkiem czasu, gdy płaczą, oczywiście). To może wyjaśniać dlaczego w tym właśnie okresie życia nauka nowych rzeczy przychodzi dzieciom niezwykle łatwo 🙂 Warto zatem tą wiedzę wykorzystać 🙂

FALE DELTA

Są to powolne i głośne fale, które generowane są w fazie głębokiego snu bez śnienia. To jest ten czas, na którym nam najbardziej zależy w ciągu nocy – dzięki niemu możemy sie prawdziwie zregenerować. 

Ten rodzaj fal jest dla nas najciekawszy, ponieważ dominuje on u dzieci do około 2. roku życia. Już w końcowej fazie ciąży dziecko w łonie matki ma fale mózgowe Delta, jako swój dominujący stan. I tak zostaje przez kilkanaście następnych miesięcy. Nie powinno nas więc dziwić, dlaczego małe dzieci tak dużo śpią 😉

Warto również zaznaczyć, ze fale Delta generowane są przez mózg na poziomie nieświadomości, co wg niektórych naukowaców wyjaśnia dlaczego m.in. nie pamiętamy nic z tego okresu naszego życia 🙂

Czy warto stymulować fale mózgowe dziecka?

To pytanie jest wbrew pozorom bardzo złożone. Z jednej strony bowiem stymulowanie odpowiednich fal mózgowych może pomóc Twojemu dziecku np. w uspokojeniu czy opanowaniu emocji. Jednak z drugiej strony nie brałabym za pewnik wszystkiego, co mówią o różnych “urządzeniach” przeznaczonych do tego celu.

Mózg – a w szczególności wciąż rozwijający się mózg małego dziecka – jest niesamowicie plastycznym, ale i wrażliwym organem. Przyjmuje te dobre, jak i te mniej wartościowe rzeczy, jako pewnik. Jeszcze raz to powtórzę – czas od narodzin do 6. roku życia jest najważniejszym okresem w życiu dziecka. W tym okresie wszystko, co mówisz Twoje dziecko bierze za prawdę (bez względu na to czy to bedzie pozytywna czy negatywna rzecz). Dlatego też jednym z największych narzędzi, które możesz swojemu dziecku dać w tym okresie jest potężny, pozytywny i zdrowy system wierzeń (czyli wiara we własne możliwości, odwagę; wiara w swoją moc sprawczą i poczucie własnej wartości).

A co z tym wszystkim ma wspólnego muzyka?

Mogłoby się wydawać, że nic. A jednak 🙂 Tak się składa, że muzyka jest również obecna w tym aspekcie życia naszego i dziecka. Jest ona bowiem wykorzystywana np. w medycynie w celach – powiedzmy to – leczniczych. Kiedy nasze fale mózgowe są niezsynchronizowane zaczynają pojawiać się konkretne problemy w naszym zdrowiu emocjonalnym lub nerwowo-fizycznym. I tu jednym z elementów bardzo wielu terapii jest właśnie muzyka. Synchronizacja muzyki z konkretnym rodzajem fal mózgowych pomaga “wrócić na odpowiednie tory” – może pobudzić lub zrelaksować, zmotywować do działania lub uspokoić. 

Zresztą na tej podstawie działają już konkretne koncerny muzyczne produkujące odpowiednią muzykę np. zsynchronizowaną z falami Alpha czy Theta (m.in. bardzo popularne składanki do głębokiej medytacji). Ja jednak jestem bardzo sceptyczna jeśli chodzi o tą działkę biznesu – tak samo jak w przypadku różnych “urządzeń” synchronizujących się z naszymi falami mózgowymi. Nie twierdzę, że to jest złe lub dobre. Myślę jednak, że wszystkiego należy używać z umiarem.

Podsumowanie

Wiedza na jakich falach “nadaje” nasz mózg jest bardzo przydatna. Szczególnie w przypadku małych dzieci pozwala nam w dobrym opanowaniu ich emocji czy zapewnieniu im poczucia bezpieczeństwa. Muzyka może być w tym wszystkim jedną z najlepszych pomocy. Oczywiście pod warunkiem, że jest używana umiejętnie i z umiarem 🙂

Ściskam,

Podpis, Monika

P.S.1. Więcej na temat fal mózgowych i wykorzystania w rozwoju dziecka fal Delta usłyszysz podczas live’a na fanpage’u Music Playground, 18. lipca 2018, w samo południe 🙂 Zapraszam 🙂

P.S.2. A jeżeli chcesz zaczerpnąć więcej inspiracji do zabaw rozwojowych ze swoim dzieckiem – pobierz “MUZYCZNY KALENDARZ ROZWOJOWY” o, tu: